Η Γνωσιακή Λογικοθυμική Συμπεριφορική Θεραπεία (RECBT), παλαιότερα γνωστή ως RET,
προσεγγίζει τα συναισθηματικά προβλήματα των παιδιών εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο οι παράλογες
πεποιθήσεις (irrational beliefs) και οι εσφαλμένες ερμηνείες της πραγματικότητας δημιουργούν έντονο άγχος και φοβίες.
Το κλειδί για τη θεραπεία είναι η αναγνώριση και η τροποποίηση αυτών των γνωστικών διαστρεβλώσεων.
Πώς δημιουργείται το άγχος στο παιδί;
Στην RECBT, το άγχος δεν θεωρείται απλώς μια αντίδραση σε έναν εξωτερικό κίνδυνο,
αλλά ένα αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο το παιδί αξιολογεί μια κατάσταση.
Ενώ ο φόβος είναι μια αντικειμενική αντίδραση σε έναν πραγματικό κίνδυνο, το άγχος είναι
συχνά μια διάχυτη ανησυχία που πηγάζει από την καταστροφοποίηση των συνεπειών μιας πιθανής αποτυχίας.
Τα παιδιά που υποφέρουν από άγχος τείνουν να υιοθετούν αυτοκαταστροφικές ιδέες, όπως:
- «Πρέπει να με αγαπούν και να με εγκρίνουν όλοι ανά πάσα στιγμή».
- «Πρέπει να επιτυγχάνω σε όλα, αλλιώς είμαι άχρηστος».
- «Είναι αδύνατο να αντιμετωπίσω μια δύσκολη κατάσταση επιτυχώς».
Διάκριση μεταξύ Άγχους Εγώ (Ego Anxiety) και Άγχους Δυσφορίας (Discomfort Anxiety)
Υπάρχουν δύο κύριες μορφές άγχους που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του παιδιού:
- Άγχος Εγώ (Ego Anxiety): Πηγάζει από την πεποίθηση ότι το παιδί πρέπει να αποδίδει καλά για να έχει αξία.
Αν αποτύχει, οδηγείται σε αυτοϋποτίμηση, θεωρώντας τον εαυτό του «κακό» ή «ανίκανο».
Αυτό εκδηλώνεται συχνά με κοινωνική απόσυρση ή τελειομανία. - Άγχος Δυσφορίας (Discomfort Anxiety): Πηγάζει από την ιδέα ότι η ζωή πρέπει να είναι άνετη και χωρίς πόνο.
Το παιδί «καταστροφοποιεί» (awfulizing) την αναμονή της δυσφορίας και πιστεύει ότι δεν μπορεί να αντέξει
την πίεση ή την πλήξη. Αυτό οδηγεί συχνά σε αναβλητικότητα ή αποφυγή καθηκόντων.
Πώς λειτουργεί η θεραπευτική παρέμβαση;
Η RECBT βοηθά το παιδί να μεταβεί από τις παράλογες απαιτήσεις σε λογικές προτιμήσεις.
Η διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής στάδια:
- Αναγνώριση των Παράλογων Πεποιθήσεων: Ο θεραπευτής βοηθά το παιδί να εντοπίσει τις σκέψεις
που προκαλούν το άγχος, όπως οι υπεργενικεύσεις (π.χ. «Κανείς δεν με θέλει») ή αυθαίρετα συμπεράσματα. - Αμφισβήτηση (Disputation): Μέσα από την κομψή ή λιγότερο κομψή αμφισβήτηση, το παιδί μαθαίνει να ελέγχει
την ακρίβεια των ιδεών του. Για παράδειγμα, αντί να σκέφτεται «Είναι φρικτό που απέτυχα στο τεστ», μαθαίνει να
σκέφτεται «Απέτυχα, είναι δυσάρεστο, αλλά θα προσπαθήσω περισσότερο την επόμενη φορά». - Αντιμετώπιση Φοβιών: Στις φοβίες (π.χ. σχολική φοβία, φόβος για ζώα), το παιδί μαθαίνει ότι φοβάται περισσότερο
τις φανταστικές συνέπειες παρά το ίδιο το αντικείμενο. Η θεραπεία στοχεύει στο να δείξει στο παιδί ότι διαθέτει τους
πόρους να ανταπεξέλθει, μειώνοντας την υποτίμηση των ικανοτήτων του.
Συμπέρασμα
O στόχος της RECBT στα παιδιά είναι να τους διδάξει ότι τα συναισθήματά τους πηγάζουν από τις σκέψεις τους.
Μετατρέποντας τα «πρέπει» σε «θα ήθελα» και μειώνοντας την τάση για καταστροφοποίηση,
το παιδί αποκτά μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα και μπορεί να διαχειριστεί το άγχος
και τις φοβίες του πιο αποτελεσματικά.